2361 EB Warmond
071-30 11 948
Fysiotherapie Specialisaties Perfect Pilates Aandoeningen
Tarieven Direct toegankelijk Ons mailadres Links
Verzwikte enkel, verstuikte enkel
| Anatomie | Chronisch | Wat moet u doen | Verloop | Complicaties | Wat kan de fysiotherapeut betekenen | Voorkomen |
Wat gebeurt er?
Als u tijdens het sporten of tijdens een wandeling met de enkel zwikt, dan hoeft dat niet altijd gevolgen te hebben; meestal spannen op het juiste moment de juiste spieren aan en komt u als het ware weer op de pootjes terecht. In een enkel geval echter zijn de gevolgen heel wat ernstiger; u verstuikt uw enkel.
De enkel kan naar binnen of naar buiten klappen. Meestal klapt hij naar binnen en zit de pijn dus aan de gerekte buitenzijde. De enkel doet heftig pijn, wordt dik en u kan er bijna niet op steunen.
Anatomie
De voet bestaat uit een aantal middenvoetsbeentjes die tussen het onderbeen en de tenen zitten. Hun functie is om het (hard)lopen op een soepele manier mogelijk te maken. Ze zijn onderling verbonden door gewrichtsbanden, er loopt een kapsel omheen, en er lopen pezen langs. Bij verstuiken wordt een aantal van de structuren gerekt, uitgerekt en tenslotte gedeeltelijk of zelfs geheel gescheurd. Vergelijk het met elastiek; dat is gemaakt om een zekere rek probleemloos toe te staan, maar met teveel rek gaat het kapot. Als de banden scheuren, dan gaat het meestal om micro-scheurtjes; de structuur blijft bestaan maar er zitten rafeltjes aan. Die rafeltjes genezen weer.
Een andere zaak is, als de banden echt afscheuren. Dat geneest niet zomaar, maar heeft soms gips, soms zelfs een operatie nodig om weer te hechten. Ook de micro-scheurtjes gaan soms gepaard met het gevoel dat er iets knapt of scheurt. Ook allerlei andere structuren komen op rek en scheuren. De kleine bloedvaatjes bijvoorbeeld zijn vaak kapot, waardoor de enkel dik en blauw kan worden. De enkel kan zelfs maanden na de verstuiking 's avonds nog dik zijn. Doordat de rek eruit is wordt de enkel erg instabiel. Opnieuw zwikken komt daardoor vaak voor. Zelfs op een been staan is aan de aangedane kant moeilijk door het gebrek aan stabiliteit. Dat moet u weer terug oefenen.
Chronisch
Meestal geneest de enkel voorspoedig, soms is er wat meer tijd en aandacht voor nodig. Soms worden de klachten chronisch. De enkel blijft dan pijnlijk, blijft instabiel, zwikt telkens weer en is dan opnieuw weer pijnlijk en dik. Daardoor kunt u angstig worden, waardoor u de enkel niet voldoende meer belast. Daardoor worden de spieren zwakker, verstuikt u makkelijker en zit u voor u het weet in een vicieuze cirkel. Daarom is het belangrijk om snel en efficiënt in te grijpen.
Wat moet u onmiddellijk na verstuiken doen?
De eerste 24-48 uur is er heftige pijn en zwelt het weefsel rond de enkel op. De zwelling moeten we zoveel mogelijk voorkomen, omdat dat extra pijn geeft en de genezing vertraagt. In die periode moeten we dus onmiddellijk na het verstuiken ingrijpen.
De Amerikanen hebben een duidelijk rijtje: RICE. Dat staat voor
- R = Rest, ofwel veel rust. Wel bewegen, maar zo mogelijk onbelast.
- I = Ice. Koelen dus. Koud water, of ijsklontjes in een theedoek. Pas op; ijs kan blaren geven op de huid en daar zitten we niet op te wachten. We beginnen hier direct mee. Geen water of ijs? Dan maar in een sloot of in de zee.
- C = Cambric. Dat is een zwachtel of een elastische kous. Wijzelf prefereren een zwachtel, en als u met een net-verstuikte enkel een elastische kous hebt proberen aan- of af te doen begrijpt u wel waarom. Bovendien past een zwachtel altijd terwijl je verschillende maten kousen nodig hebt voor verschillende mensen. De zwachtel geeft tegendruk tegen het weefsel dat wil gaan uitzetten. De zwachtel kan natgehouden worden of even verwijderd worden om de enkel opnieuw te koelen.
- E = Elevation. Omhoog leggen dus. Dit hoogleggen gaat de zwelling tegen. Probeer de eerste 2 dagen de voet vaak hoog te leggen. Neem een bankje en een comfortabel kussen dat ook de knie steunt. Die moet niet doorhangen.
Tijdens deze eerste periode begint u overigens al met oefenen; u draait rondjes met de enkel terwijl de voet op een bankje rust of los van de grond naar beneden hangt. Dat heeft vele voordelen. Door de spieractiviteit neemt de zwelling sneller af, de stijfheid verdwijnt sneller en er is minder kans op complicaties. Doen dus!! Elk uur dat u wakker bent 5 rondjes linksom en 5 rondjes rechtsom.
Top. VerloopNa die eerste 24 tot 48 uur is koelen niet meer nodig en gaat de eerste herstelfase in. U gaat nu zien wat er aan de hand was. Als de zwelling en de pijn snel afnemen en u kunt na een paar dagen alweer redelijk normaal lopen, dan had u een lichte verstuiking en kunt u normaal gesproken rekenen op een voorspoedig herstel. Een matige verstuiking kost wat meer tijd.
U kunt de enkel in deze periode overbelasten. De enkel wordt dan telkens opnieuw dik en pijnlijk, vooral na activiteiten. Ook onderbelasten is een risico; de enkel herstelt niet goed als u er niets mee doet. Dus; op geleide van de pijn steeds meer gaan doen.
Meestal kunt u na 1 of 2 weken weer normaal lopen, na 6 tot 8 weken normaal functioneren en na 8 tot 12 weken weer sporten, eerst met steun, later zonder. Werkhervatting ligt natuurlijk volledig aan het soort werk dat u doet; achter een buro kan al heel snel, terwijl een staand beroep wat langer duurt. U hebt daarin mede uw eigen verantwoordelijkheid, maar kunt een en ander overleggen met uw therapeut, uw arts of de arbo-dienst op uw werk.
Top. Complicaties Als u last blijft houden van erge pijn of als de pijn in het verloop toeneemt, als er grote stijfheid ontstaat, als er grote instabiliteit ontstaat of blijft of als u het gevoel hebt dat het gewricht blokkeert, dan doet u er verstandig aan naar uw huisarts of fysiotherapeut te gaan.
Overigens is het normaal dat de enkel aan het einde van de dag ook na langere tijd nog wat dikker wordt. Zelfs als alle andere symptomen verdwenen zijn, kan dit nog het geval zijn, soms nog enkele maanden na de verstuiking. Maakt u zich daarover geen zorgen. Goed oefenen en wisselbaden helpen de circulatie weer te herstellen.
Doel van de fysiotherapie bij een verstuikte enkel is altijd; een volledig herstel bevorderen en het hervatten van alle taken en functies. Daarom onderzoekt de fysiotherapeut wat de aard en de omvang van het probleem is en hoe het verloop van het herstel tot nu toe is. Wat vertraagt het herstel, hoe kan het normale herstel bevorderd worden. Er wordt uitleg gegeven over de oorzaken van de problemen.De spieren worden getraind; hoe meer kracht, hoe beter de enkel kan functioneren. Ook het evenwicht moet worden geoefend. Daarom doen we oefeningen die evenwicht eisen; op de tenen lopen, op een oefentol of op een minitrampoline oefenen. We kunnen adviseren over een brace, tape of bandage.
Top. Hoe kan u herhaling voorkomen Om te beginnen moet een vroegere verstuiking goed zijn genezen want instabiliteit van de enkel betekent een zeer hoog risico op herhaling. Ook de spierkracht van de onderbeenspieren moet in orde zijn. Uw huisarts of therapeut kan dat controleren en u adviseren.
Het schoeisel moet goed passen en adequaat zijn. Hoe hoger de hak, en hoe smaller, des te groter het risico. Onderzoek heeft uitgewezen dat schoeisel tot boven de enkel niet beter is dan gewoon laag schoeisel. Zeker bij sport moeten de schoenen aangepast zijn aan de ondergrond en de voet goed steunen. Niet passende, te wijde schoenen lokken zwikken uit.
Er is uit geen enkel onderzoek gebleken dat voetafwijkingen zoals platvoeten een hoger risico geven op verstuiken van de enkel.
Een zwachtel geeft druk op de enkel en helpt zo een zwelling te beperken, maar biedt geen bescherming tegen verstuiken. Tape of brace wel. Gebruik niet steeds de tape of de brace, want dan raakt de enkel er zo aan gewend dat hij lui of zwak wordt. Bij voorkeur gebruikt u als de enkel goed genezen is de brace of tape alleen tijdens een wedstrijd, als het er wat ruwer aan toe gaat. Tape heeft als voordeel dat het altijd past, ook in de schoen, maar het rekt snel en biedt dan minder bescherming. Ook kunt u last krijgen van huidirritaties. Een brace moet goed op maat zijn en moet met bijbehorende schoen gepast worden. Hij rekt minder zodat hij ook aan het einde van de wedstrijd nog goed steun geeft. Als hij niet goed past werkt het niet.
Als u gestopt bent met de therapie, gaat u dan nog even door met oefenen; de enkel kan niet stabiel en sterk genoeg zijn.
Terug naar de top van de pagina.