Op een andere pagina is het ontstaan van een zweepslag besproken. Een zweepslag is een scheur
in de spierbuik. Een achillespeesruptuur is een scheur in de achillespees of een totale ruptuur (afscheuring) van die pees.
Er zijn grote overeenkomsten met een zweepslag, maar vooral een totale ruptuur van de pees eist een heel andere aanpak.
Daarom deze aparte pagina daarover.
Een deel overlapt met het verhaal van de zweepslag, dus het
loont om ook daar even verder te lezen.
Een spier is goed doorbloed en geneest vaak makkelijk. Een pees in van nature veel minder goed doorbloed en geneest moeizamer.
Overigens is deze pees genoemd naar de oude griekse held Achilles.
Anatomie
De kuit bestaat uit twee grote spieren: de oppervlakkige tweekoppige Musculus Gastrocnemius en de diepe Musculus Soleus.
Die spieren komen laag in de kuit samen en hechten via de Achillespees aan op het hielbeen van de voet.
Ze duwen de voetzool naar beneden en hebben dus een functie bij het op de tenen staan en het
afzetten van de voet zoals bij wandelen, lopen en springen.
Wat gaat er mis
De pees tussen de kuitspieren en het hielbeen scheurt gedeeltelijk of geheel af.
Bij een afzet met lopen of springen ontstaat er plotseling een gevoel van een klap laag in het
onderbeen in het gebied van de achillespees.
Soms is er zelfs een knappend geluid hoorbaar, ook voor de omstanders.
Er is een duidelijk verschil tussen een gedeeltelijke scheur en een totale ruptuur, zowel in symptomen als in behandeling.
Totale achillespeesruptuur
Bij een totaalruptuur zit de kuitspier dan vaak zichtbaar hoger dan de andere kant, de voet is niet belastbaar.
Als de patiënt in buiklig ligt met de knie gebogen en er wordt in de ontspannen kuit geknepen, dan hoort de voet te bewegen. Bij een totaalruptuur
waarbij dus de hele pees afgescheurd is,
beweegt de voet niet. Merkwaardigerwijze doet een totale ruptuur meestal veel minder pijn
dan een gedeeltelijke ruptuur. Let dus op; als iemand
niet op de tenen van een voet kan staan na een afzet en er was een klap of een knap
voelbaar, dan is de afwezigheid van veel pijn misleidend. Doe dan de knijptest.
Gedeeltelijk afgescheurde achillespees
Oorzaken van een achillespeesruptuur
Wat moeten we eraan doen?
Dat is afhankelijk van de tests die uitwijzen of het een gedeeltelijke of een totale ruptuur betreft.
Eventueel kan een echo gemaakt worden om de ernst van de zaak vast te stellen.
Bij een totaalruptuur
Als de knijptest positief is ( dus als de voet niet beweegt), zo snel mogelijk naar de EHBO.
Hoe eerder een chirurg samen met de patiënt kan
bepalen wat het beleid moet zijn, des te beter de genezingskansen.
Er kan gekozen worden tussen een conservatieve behandeling en een operatieve behandeling.
Patiënt en chirurg overleggen samen welke methode gekozen wordt. Een en ander is afhankelijk van de
voorkeur van beiden, de leeftijd en de gezondheid van de patiënt en de te verwachten of
gewenste belasting. Een operatie brengt altijd risico's mee. Daarom kan bij een ouder iemand met wat kwalen
die overigens weinig sport
een conservatieve behandeling een uitstekende keuze zijn terwijl de topsporter geopereerd moet worden.
De nabehandeling verschilt per ziekenhuis. Er wordt een schema gevolgd waarbij steun en belasting langzaam worden opgevoerd.
Meestal is na 10 tot 12 weken een rustige sporthervatting weer mogelijk. Soms is er fysiotherapie nodig.
Bij een gedeeltelijke ruptuur
Een arts heeft geconstateerd dat u een gedeeltelijke (partiële) ruptuur heeft.
De knijptest was negatief (de pees is nog gedeeltelijk intact).
De behandeling is conservatief.
De grootte van de ruptuur bepaalt het beleid!
Bij een klein scheurtje krijgt u het advies van de huisarts of specialist om voorlopig piekbelasting te voorkomen. Dat wil zeggen
dat u niet mag sporten
en voorzichtig de spier moet laten genezen. U mag in dat geval oefenen alsof u een zweepslag heeft. Dit wordt
bij het verhaal over de zweepslag beschreven. Blijf voorzichtig, de pees is verzwakt,
er kan een nieuwe scheur optreden als u te hard van stapel loopt.
Als u een grotere scheur heeft, of als er nog maar een klein deel van de pees vast zit, dan verandert natuurlijk het hele beleid.
In dat geval zal de orthopeed samen met u beslissen hoe u behandeld wordt.
Elk ziekenhuis heeft daarvoor een eigen protocol. Volgt u nauwkeurig de instructies van de orthopeed; het is belangrijk
dat eerst de pees weer goed aangroeit.
Vaak krijgt u eerst gips met de voet in spitsstand zodat de uiteinden van de pees goed tegen elkaar aan liggen. Na zekere periode
krijgt u dan een brace of tape.
Langzaam aan lijken de immobiliserende periodes in de protocollen korter te worden en wordt er eerder begonnen met revalidatie.
Natuurlijk wordt de kuitspier in deze periode zwak en wordt de enkel stijf, maar de rust is absoluut nodig om de pees weer te laten herstellen.
Pas als de orthopeed toestemming geeft mag er belast en geoefend worden.
Vraagt u om goede uitleg over wat wel en niet mag aan de orthopeed?
Wat zijn de regels waaraan u zich moet houden tijdens de herstel-oefeningen?
De oefeningen komen overeen met die van een zweepslag.
In ieder geval kunt u als nodig een paar krukken nemen of een wandelstok. Denk ook aan de hakverhoging.
Lopen of oefenen mag alleen als het geen pijn doet! We oefenen dus binnen de pijngrens. Au is ho!
De oefeningen beschrijf ik niet in dagen of weken maar in fasen. Bedenk echter goed; als u te hard van stapel loopt, dan scheurt de zaak opnieuw en zijn we terug bij af....
Als u het prettiger vindt om dit onder leiding te doen, dan maakt u een afspraak bij een fysiotherapeut. Elke fysiotherapeut heeft
voldoende kennis en
hulpmiddelen in huis om u te helpen. Het is beter om met eenvoudige hulpmiddelen thuis heel regelmatig te oefenen dan maar 2 of 3x per week in een sportschool.
Dat komt later wel weer.
Werkhervatting is natuurlijk afhankelijk van het soort werk dat u doet. Overleg eventueel met de behandelend arts of de arbo-arts.
Fase 1
Fase 2
Bent u nu in staat om, en hebt u toestemming om kleine afstanden te lopen met een stok? Dan gaan we verder.
Fase 3
Gaat het steeds beter? Zo niet,
dan alsnog naar de huisarts of terug naar de specialist.
Deze fase gaat een stuk verder, ga er niet te snel naar toe. We gaan de spier op lengte brengen, klik
hier voor meer informatie over rekken en strekken.
Fase 4
Is er alleen nog pijn na oefenen, is de zwelling grotendeels verdwenen? Gaan de vorige oefeningen goed,
ligt de stok in de kast?
Hebt u het gevoel niet meer te hinkelen, loopt u symmetrisch? Dan verder met fase 4!
Fase 5
Hervatten van sport en training. U kunt het sporten langzaam weer hervatten als aan de volgende voorwaarden is
voldaan:
Wat doet een fysiotherapeut?
De fysiotherapeut doet heel grof gezegd hetzelfde als hier boven staat. Spierkracht, spierlengte en
spieruithoudingsvermogen worden getrained.
De oefeningen worden op maat gegeven, afhankelijk van wat er op dat moment mogelijk is. Er kunnen dwarse massages gegeven
worden om de rek van het littekenweefsel te bevorderen.
Het herstelproces wordt kritisch gevolgd en er wordt contact opgenomen met de behandelend arts als er iets niet volgens de
regels verloopt. We overleggen met u wanneer en op welke manier u uw sport weer kan hervatten.
Eventuele complicaties
Terug naar de top van de pagina.